It’s all about user experience.
ทางโครงการ Mozilla เตรียมเอาเมนูบาร์ออกจาก Firefox ใน Vista/7 เลยต้องสำรวจข้อมูลอย่างเป็นวิทยาศาสตร์ ว่าคนใช้-ไม่ใช้เมนูบาร์มากน้อยขนาดไหน
สุดท้ายได้ออกมาเป็นแผนภาพ แสดงสีตามความถี่ (ดำ = น้อย, แดง = มาก) ดังภาพ คลิกเข้าไปดูภาพใหญ่กันเอง
ความน่าสนใจ (สำหรับผม)
จากบล็อกของ Alex Faaborg
จากที่เคยเขียนไว้เมื่อชาติปางก่อน แข่งออกแบบ Home Tab ของ Firefox 4.0 ตอนนี้ได้ผู้เข้ารอบ 10 คน และเปิดให้โหวตแล้วครับ
วิธีการนำเสนอเป็นวิดีโอ ผมยังดูไม่หมด แต่ก็มีบางอันซ้ำๆ ซากๆ กับเบราว์เซอร์ที่มีในปัจจุบันบ้าง ที่ดูแล้วคิดว่าพอแปลกใหม่หน่อย มีดังนี้
ดูวิดีโอทั้งหมด + ร่วมโหวตได้ที่ Mozilla Labs Design Contest
ใน Firefox 4 จะปรับเปลี่ยน UI จากเดิมพอสมควร เปลี่ยนปุ่ม Home มาเป็น tab และในหน้านั้นก็จะใช้เป็นหน้าเริ่มต้น (ลักษณะเดียวกับ Chrome หรือ Opera)
ทาง Mozilla Labs เลยจัดประกวดการออกแบบ Home Tab ของ Firefox 4.0 ว่าควรมีหน้าตาเป็นอย่างไร แถวนี้ใครมันส์มือก็ไปประกวดกันได้ครับ
Stephen Horlander ทีมออกแบบของ Mozilla ได้ลองออกแบบ UI ใหม่สำหรับ Firefox 3.7 (เปลี่ยนเล็กน้อย) และ Firefox 4.0 (เปลี่ยนเยอะเยอะ) เอามาให้ดูเล่นแก้เบื่อครับ UI ทั้งหมดยังเป็นแค่ wireframe mockup นะ ทั้งหมดเป็น UI ของวินโดวส์
Firefox 3.7 เปลี่ยนเล็กน้อย ปรับโน่นนี่นั่น
ของเวอร์ชัน 3.7 มีแบบ mockup สวยๆ แล้ว 3.7 Windows Theme Mockup (ข่าวที่ Mashable, Blognone)
ของ Firefox 4.0 จะเปลี่ยนเยอะหน่อย เอาแท็บไปไว้ด้านบนแบบเดียวกับ Chrome
ที่มา - Firefox Wiki
เคยเขียนเรื่อง ผลการประกวด Mozilla Labs Design Challenge Spring 09 ไปแล้ว คราวนี้เป็นผลการประกวดรอบ Summer 09 ในหัวข้อให้ออกแบบระบบ Tab แบบใหม่ให้ Firefox ครับ
รางวัลชนะเลิศแบ่งเป็น 5 หมวด ผมคัดที่ชอบมา 3 อันละกัน
Firefox 3.5 จะมีการปรับโลโก้ของ Firefox นิดหน่อยในส่วนหาง ทางทีมงานของ Mozilla ได้เปิดเผยเอกสาร Creative Brief ที่แจกให้บริษัทที่รับหน้าที่วาดไอคอนได้รับทราบ
ผมคิดว่ากระบวนการการออกแบบ-รีแบรนด์ในลักษณะนี้น่าสนใจ เลยเอามาแปะต่อครับ (คลิกที่รูปเพื่อดูไฟล์ขนาดเต็ม)
Mozilla Labs คือลูกของ Mozilla ที่ทำหน้าที่ค้นหานวัตกรรมใหม่ๆ ให้กับเบราว์เซอร์ ตามที่บล็อกนี้เคยเสนอมาแล้วหลายตอน
ระยะหลัง Mozilla Labs พยายามขยายตัวเข้าหามวลชนมากขึ้น (ยุทธศาสตร์นี้ผมไปฟังมาที่แคนาดาเมื่อกลางปี 08) และก็ได้มีการจัดประกวดงานออกแบบขึ้นโดยใช้ชื่อว่า Mozilla Labs Design Challenge โดยกลุ่มเป้าหมายหลักคือนักเรียนนักศึกษาสาขาพวก interaction design
ผลการประกวดของการแข่งครั้งแรก (Spring 09) ซึ่งหัวข้อเป็นเรื่องทั่วๆ ไปออกมาแล้ว ผู้ชนะมี 4 ราย

ชิ้นแรกเป็นสาวโรมาเนีย เสนอแนวคิดแท็บ-เอกสารที่เป็นไอคอนแบบไอโซเมตริก เดโมมีให้ลองเล่นแต่ผมโหลดไม่สำเร็จแฮะ

ชิ้นที่สองเป็นแท็บแบบ Bar (เค้าบอกว่าเหมือนโปรแกรมพวก Media Center) อันนี้ผมเฉยๆ เพราะรู้สึกว่ามันเหมือน Flock (เดโม)

ชิ้นที่สามผมค่อนข้างชอบ เป็นการเสนอแนวคิด scrollbar ผสมกับ thumbnail ของเว็บ เดโมเป็น Flash วิธีเล่นคือคลิกบน Flash แล้วกด Spacebar ค้างไว้

ชิ้นสุดท้ายผมดูไม่ค่อยเข้าใจนัก เอาเป็นว่ามันเน้นไปทาง semantic คล้ายๆ กับฟีเจอร์ Accelerator ใน IE8 เดโมไม่มีให้เล่นมีแต่คำอธิบาย
อ่านเพิ่มได้ใน Mozilla Labs Design Challenge - Spring 09
ตอนนี้เขาเริ่มรอบต่อไปคือ Summer 09 แล้ว หัวข้อคือให้ออกแบบแท็บ ถ้าใครสนใจก็ลองส่งเข้าไปดูได้
คาดว่าคนแถวนี้คงรู้จักกับ Ubiquity ซึ่งเป็นการทดลองท่องเว็บแบบใหม่จากทาง Mozilla โดยใช้ลักษณะคอมมานด์ไลน์แทนการกดปุ่ม และอิงอยู่บนแนวคิดของ semantic web อยู่มาก (ซึ่งเราเห็นเทร็นด์นี้กำลังมาแรง อย่างฟีเจอร์ Accelerator ใน IE8 เป็นต้น)
Ubiquity นั้นเป็นการทดลองในรูปแบบ extension ซึ่งก็มีผลเป็นที่น่าพอใจ เพราะฮิตมาก มาถึงตอนนี้ทาง Mozilla เตรียมจะก้าวไปยังสเต็ปต่อไป โดยการผนวกมันเข้ากับ Firefox แล้ว
เดิมทีใน Ubiquity นั้นจะมี command prompt แยกเป็นของตัวเอง ซึ่งต้องกดปุ่มพิเศษจึงจะโผล่ขึ้นมา ส่วนตัว Firefox เองก็มี Awesome Bar ซึ่งมีลักษณะการใช้งานเป็น prompt สำหรับรอป้อนคำสั่งเหมือนกัน ทำให้ Firefox ที่ติดตั้ง Ubiquity นั้นมี prompt ในตัวถึง 2 อัน
เป้าหมายของ TaskFox นั้นคือรวมเอา prompt สองอันนี้ไว้เป็นอันเดียว เป็นอย่างไรดูได้จากวิดีโอเดโม
เดโมมีให้ลองเล่น (เป็น HTML+JS) ที่นี่ครับ
แน่นอนว่า Firefox เป็นใหญ่ ทาง Ubiquity จึงต้องเป็นฝ่ายปรับตัวตาม
โดยส่วนตัวแล้วผมยังสงสัยเรื่องหน้าจอพรีวิว (ที่ต้องกดลูกศรเลื่อนไปทางขวา) ว่ามันจะมีประโยชน์แค่ไหน เพราะเส้นแบ่งระหว่าง "พรีวิว" กับ "การเปิดเว็บจริง" นั้นจางมาก (เป็นปัญหาอันเดียวกับ WebSlice ของ IE8 รวมถึง Accelerator บางอันอย่าง Maps ด้วย)
จาก Mozilla Labs
ทาง Mozilla Labs ยังคงทดลองรูปแบบต่างๆ ของหน้าแท็บใหม่มาเรื่อยๆ โดยใช้ไอเดียจากทางบ้านที่เข้าท่ามาทำเป็น extension (ผมว่ากระบวนการนี้เข้าท่านะ) คราวนี้ไอเดียที่ถูกนำมาใช้คือ แสดง thumbnail เฉพาะส่วนหัวๆ ด้านบนของเว็บ (ที่มีโลโก้) ข้อดีของมันคือเห็นโลโก้ให้แยกแยะได้ และขนาดก็ไม่ใหญ่จนเกินไป

ตอนนี้มีแต่ภาพให้ดู ยังไม่มีโปรแกรมให้ลองใช้ครับ ดูเพิ่มที่ Mozilla Labs
ต่อจากตอนที่แล้วครับ ใครสนใจเรื่อง Cognitive Shield ผมแนะนำให้อ่านบล็อกของ Alex Faaborg ทีม Mozilla อีกคน เขาเล่าเรื่อง Cognitive Shield ในเชิงจิตวิทยาและพฤติกรรมการใช้งาน (ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของ usability!!!) โดยใช้แนวคิดพื้นฐานที่ว่า การออกแบบ UI นั้นไม่ควรจะทำให้สมาธิของเราไขว้เขว และไม่ควรจะเบี่ยงเบนความสนใจจากสิ่งที่เราต้องการจะทำจริงๆ คือไม่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจการทำอะไรสักอย่างของเรา
Faaborg เทียบกรณีของ Opera, Chrome, Safari 4 ที่มีหน้าแท็บใหม่เป็นเว็บที่ใช้บ่อยๆ ว่า มันเข้ามาจำกัดจินตนาการของผู้ใช้ จากที่เปิดมามีแท็บว่างๆ ก็จะโดนดึงดูดความสนใจจากแท็บไม่กี่อันที่แสดงให้เห็น ทำให้อาจเกิดปัญหาว่าลืมเข้าเว็บที่ตั้งใจจะไปได้ ต้นฉบับเค้าใช้คำว่า
It reshapes the nearly infinite Web into a medium more akin to mindless channel surfing or a coffee table full of your favorite magazines.
ก็เห็นภาพทีเดียว
Faaborg ยังได้เทียบกรณีของ Awesome Bar ของ Firefox 3 ว่าโดนผู้ใช้บ่นเหมือนกันว่า รายการเว็บที่ขึ้นมาให้เลือกนั้นเบียดบังเว็บที่พวกเขาอยากจะไปจริงๆ ซะอย่างงั้น
แนวคิดทางวิชาการของเรื่องนี้คือ Flow (ในเชิงจิตวิทยา) ครับ